ساختار شیمیایی و فارماکوکینتیک
اکساندرولون یک استروئید آنابولیک خوراکی با جذب عالی است که حدود ۹۷% آن پس از مصرف خوراکی وارد خون میشود. این ماده در عرض یک ساعت پس از مصرف به بالاترین غلظت در خون میرسد و حدود ۹۴ تا ۹۷% آن به پروتئینهای خون متصل میشود. نیمهعمر آن ۹.۴ تا ۱۰.۴ ساعت است که در افراد مسن به ۱۳.۳ ساعت میرسد. تقریباً ۲۸% از دوز خوراکی بدون تغییر از طریق ادرار دفع میشود.
ویژگی منحصربفرد: متابولیسم کلیوی
برخلاف بیشتر استروئیدهای خوراکی، اکساندرولون عمدتاً توسط کلیهها متابولیزه میشود و نه کبد. این ویژگی در گذشته باعث شد که تصور شود این ماده سمیت کبدی کمتری دارد، اما تحقیقات جدید نشان دادهاند که این تصور کاملاً درست نیست و اکساندرولون میتواند آسیبهای جدی کبدی ایجاد کند.
مکانیسم اثر بیولوژیکی
اکساندرولون با اتصال به گیرندههای آندروژن (AR) عمل میکند – همان گیرندههایی که تستوسترون و DHT به آنها متصل میشوند. این ماده دارای نسبت آنابولیک به آندروژنیک حدود ۱۰ به ۱ است (یعنی ۱۰ برابر بیشتر عضلهساز است تا مردانهساز)، که آن را به گزینهای محبوب برای زنان تبدیل کرده بود. فعالیت آنابولیک آن حدود ۶.۳ برابر متیلتستوسترون است. اکساندرولون سطح فسفوکراتین در عضلات را افزایش میدهد که منجر به تولید بیشتر ATP (انرژی سلولی) میشود، و همچنین سنتز پروتئین عضلانی را تحریک میکند.
ویژگی C-17 آلفا آلکیله
اکساندرولون یک استروئید C-17 آلفا آلکیله (17α-alkylated) است که به آن اجازه میدهد از تخریب کبدی در هنگام عبور از دستگاه گوارش جان سالم به در ببرد. با این حال، همین ویژگی باعث افزایش فشار بر کبد میشود و میتواند منجر به سمیت کبدی شود – این یک ویژگی مشترک بین تمام استروئیدهای خوراکی است.
کاربردهای بالینی (قبل از لغو مجوز FDA)
درمان تحلیل عضلانی و کاهش وزن: اکساندرولون برای کمک به افزایش وزن پس از جراحی گسترده، عفونتهای مزمن، تروما شدید یا در افرادی که بدون دلیل مشخص قادر به افزایش یا حفظ وزن طبیعی نیستند، تجویز میشد. همچنین برای جبران تحلیل پروتئینی ناشی از استفاده طولانیمدت از کورتیکواستروئیدها استفاده میشد.
درمان سوختگیهای شدید: متاآنالیزهای مطالعات بالینی اثربخشی اکساندرولون در موارد سوختگی شدید را تأیید کردهاند. مزایا شامل کاهش کاهش وزن کاتابولیک، افزایش توده بدون چربی، بهبود بهبود زخم در محل دونور، و کاهش مدت اقامت در ICU و بیمارستان است. در یک مطالعه، ۴۲% از بیماران سوختگی که اکساندرولون دریافت کردند، افزایش آنزیمهای کبدی را تجربه کردند.
پوکی استخوان: برای تسکین درد استخوانی ناشی از پوکی استخوان تجویز میشد، اگرچه دستورالعملهای فعلی درمان پوکی استخوان استفاده از اکساندرولون را توصیه نمیکنند.
سندرم ترنر: مطالعات نشان دادهاند که اکساندرولون همراه با هورمون رشد میتواند قد نهایی بزرگسالی دختران مبتلا به سندرم ترنر را افزایش دهد. بررسی کوکرین ۲۰۱۹ شواهدی با کیفیت متوسط نشان داد که افزودن اکساندرولون به درمان هورمون رشد منجر به افزایش قد نهایی بزرگسالی میشود.
تحلیل عضلانی ناشی از HIV/AIDS: مطالعات نشان دادهاند که اکساندرولون میتواند وزن و توده بدون چربی را در بیماران مبتلا به HIV/AIDS افزایش دهد. این دارو دارای وضعیت “orphan drug” (داروی یتیم) از FDA برای تحلیل عضلانی مرتبط با HIV است.
اثرات عملکردی (سوءاستفاده غیرپزشکی)
افزایش توده عضلانی خشک: مطالعات نشان دادهاند که اکساندرولون سنتز پروتئین عضلانی را تا ۴۴% در مردان سالم افزایش میدهد. در یک مطالعه روی مردان مسن، اکساندرولون توده بدون چربی را ۳ کیلوگرم افزایش داد. کاربران گزارش میدهند که اکساندرولون به دلیل عدم احتباس آب، رشد عضلانی “خشک” و واضح ایجاد میکند.
افزایش قدرت و استقامت: اکساندرولون تولید گلبولهای قرمز را افزایش میدهد که منجر به بهبود رساندن اکسیژن به عضلات و افزایش ظرفیت عملکرد هوازی میشود. همچنین سطوح انرژی ATP را افزایش میدهد که به عملکرد قدرتی کمک میکند.
کاهش چربی: اکساندرولون متابولیسم را افزایش میدهد و به بدن کمک میکند تا برای انرژی از ذخایر چربی استفاده کند. این ویژگی آن را در چرخههای کاتینگ (کاهش چربی) محبوب میکند.
بهبود سریعتر: کاربران گزارش میدهند که بهبودی عضلانی سریعتر پس از تمرینات سنگین را تجربه میکنند، که امکان تمرینات مکررتر را فراهم میکند.